องค์กรตุลาการกับประชาธิปไตย
ปิยบุตร แสงกนกกุล
ในประชาธิปไตยแบบเสรีนิยม ได้ให้องค์กรตุลาการเข้ามามีบทบาทในการควบคุมไม่ให้เกิดการปกครองที่เสียงข้างมากใช้อำนาจไปตามอำเภอใจ ในขณะที่อีกด้านหนึ่งนั้น เมื่อองค์กรตุลาการเข้าไปควบคุมการใช้อำนาจรัฐเข้า ก็เกิดการเผชิญหน้ากันกับองค์กรที่มีฐานความชอบธรรมทางการเมืองอย่างรัฐสภาและรัฐบาลซึ่งมาจาก “การเลือกตั้ง” ของประชาชน
ท่ามกลางความขัดแย้งเช่นที่ว่านี้ “ปิยบุตร แสงกนกกุล” ได้เสนอแนวทางแก้ไขปัญหาดังกล่าว อาทิเช่น ให้ศาลสามารถถูกวิจารณ์คำพิพากษาได้ ศาลเองควรก็เปิดใจยอมรับ ไม่ควรลำพองตนว่าปฏิบัติหน้าที่ในนามของกษัตริย์ซึ่งจะเป็นอุปสรรคในการวิจารณ์
แด่หยุด แสงอุทัย
ปิยบุตร แสงกนกกุล
“หยุด มีความคิดอย่างตรงไปตรงมาในเรื่องพระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์ในระบอบประชาธิปไตย กล่าวคือ ในระบอบประชาธิปไตย ไม่มีผู้ใดที่มีและใช้อำนาจทางการเมืองโดยปราศจากความรับผิดชอบ เพื่อมิให้กษัตริย์ต้องรับผิด ตามคำกล่าวที่ว่า ‘The King Can Do No Wrong’ จึงต้องมิให้กษัตริย์กระทำการใดๆ เว้นแต่มีผู้รับสนองพระบรมราชโองการซึ่งเป็นผู้กระทำอย่างแท้จริง”
ปิยบุตร บุคคลหนึ่งที่ได้รับอิทธิพลทางความคิดของหยุดในเรื่องพระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์ในระบอบประชาธิปไตย ในวาระครบรอบ ๑๐๐ ปี ชาตกาลของศาสตราจารย์ ดร.หยุด แสงอุทัย ในวันที่ ๘ เมษายนนี้ ปิยบุตรจึงเขียนบทความเพื่อเป็นการอุทิศแด่ หยุด แสงอุทัย
ตำรับแห่งกามารมณ์และความหลงลืม
ภัควดี วีระภาสพงษ์
ถ้าใครชอบดูทีวีคงรู้ว่าละครเรื่อง “จำเลยรัก” จบไปด้วยเรตติ้งกระฉูด ทั้ง ๆ ที่ละครเรื่องนี้สร้างมาไม่รู้กี่ครั้ง เนื้อเรื่องมันก็คล้าย ๆ ละครไทยหลายเรื่องที่มีบางคนนิยามว่าเป็นละครประเภท “ตบจูบ ๆ” ทำนอง “ปล้ำกันไป เดี๋ยวก็รักกันเอง” ดูไปกี่เรื่องก็คล้าย ๆ กันหมด “จำเลยรัก” จะโดดเด่นอยู่บ้าง ก็ตรงอาศัยความสวยน่ารักของน้องแอ๊ฟนี่แหละ
“สู่ประชาธิปไตย ต้องยกเลิกกฎหมายท็อปบู๊ตทมิฬ”
ปิยบุตร แสงกนกกุลคำอภิปรายที่รัฐศาสตร์ จุฬาฯ ว่าด้วยสี่หัวข้อหลัก หนึ่ง ทำไมอำนาจนอกรัฐธรรมนูญต้องใช้กลไกทางกฎหมาย สอง กฎหมายที่ว่านั้นมีสถานะอย่างไร มีความชอบธรรมหรือไม่ สาม สำรวจว่ากฎหมายที่เป็น “ซาก” ของคณะรัฐประหารและพวกมีอะไรบ้าง และสี่ เราควรทำอย่างไรกับกฎหมายเหล่านี้ เพื่อไปสู่ประชาธิปไตย
“ณ วันนี้… เราเดินทางมาสู่ทางแยกระหว่าง ประชาธิปไตย หรือ อำมาตยา-อภิชนาธิปไตย เราเดินทางมาสู่ทางแยกระหว่าง อำนาจของประชาชน หรือ อำนาจของอภิชน เราเดินทางมาสู่ทางแยกระหว่าง เสียงของทุกคนมีน้ำหนักเท่าเทียมกัน หรือ เสียงของอภิชนมีค่ามากกว่าคนทั่วไป … หากเราเลือกทางแรก คงไม่มีทางสำเร็จตราบใดที่ยังมีกลไกทางกฎหมายที่คณะรัฐประหารและพวกได้วางเอาไว้ ภารกิจสำคัญของประชาชนผู้รักประชาธิปไตยทั้งหลาย จึงหนีไม่พ้นต้องเร่งกำจัดกลไกทางกฎหมายที่อคติ และฟื้นฟูระบบกฎหมายที่เป็นธรรมและเอื้อต่อพัฒนาการประชาธิปไตยกลับคืนมา”
การกลับมาของสังคมนิยมในศตวรรษที่ 21
ปิยมิตร ลีลาธรรม
สังคมนิยมเป็นทั้งแนวคิดและปรากฏการณ์ที่แสดงถึงเจตจำนงที่ดีงาม การต่อสู้ทางความคิด ความกล้าหาญสละชีวิตเข้าต่อสู้ของมนุษยชาติท่ามกลางความยอกย้อนคดเคี้ยว ความผันแปรหันเห และความสุดโต่งอย่างน่าตระหนกตกใจมากที่สุดในประวัติศาสตร์ ซึ่งครอบคลุมตั้งแต่สังคมนิยมเพ้อฝันในกลางศตวรรษที่ 19 สังคมนิยมของมาร์กซ์ ปารีสคอมมูน การปฏิวัติรัสเซียในศตวรรษที่ 20 ตามมาด้วยการปฏิวัติสังคมนิยมที่ล้มเหลวในยุโรป สังคมนิยมแบบสตาลิน การปฏิวัติสังคมนิยมจีน การปฏิวัติวัฒนธรรมในจีน การปฏิวัติสังคมนิยมในอินโดจีน กรณีทุ่งสังหารของเขมรแดง จนถึงการล่มสลายของ “กลุ่มประเทศสังคมนิยม” และฟื้นคืนสู่ทุนนิยมในปลายศตวรรษที่ 20 สังคมนิยมจึงจบลงด้วยการสูญเสียความน่าเชื่อถือเป็นอย่างยิ่ง
พม่า : การปฏิวัติด้วยชายจีวร?
สุภลักษณ์ กาญจนขุนดี
ณ ใจกลางกรุงย่างกุ้ง ตอนบ่ายของวันที่ 23 สิงหาคม ค.ศ. 2007 เกือบจะไม่มีใครทันสังเกตเห็นอองถั่น ชายวัย 61 ปี ยืนถือโปสเตอร์แผ่นหนึ่งอยู่หน้าสถานทูตสหรัฐฯ เพื่อบอกว่าเขาอยากจะออกไปจากประเทศที่ยากจนที่สุดในโลกแห่งนี้เสียเหลือเกิน อยากให้ประเทศนี้มีรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งและอยากจะกำจัดเผด็จการให้พ้นไปเสียที เขายืนอยู่ได้ไม่นานก็ถูกรวบตัวไป นี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่รัฐบาลทหารพม่าพยายามจะปิดปากเขา เพราะก่อนหน้านี้ในเดือนเมษายนของปี 2007 เขาถูกจับใกล้ตลาดเต็งยีในกรุงย่างกุ้ง หลังจากเปิดการประท้วงเดี่ยวในบริเวณนั้น แต่ไม่นานหลังได้รับการปล่อยตัว เขาก็ทำอย่างเดิมอีก เขาไม่เคยหลาบจำ ความจริงในปี 2004 เขาเคยถูกจับเพราะการประท้วงเดี่ยวแบบนี้มาแล้ว ตอนนั้นถูกคุมขังถึง 2 ปี พอได้รับการปล่อยตัวออกมาก็ทำอย่างเดิมอีก
อองถั่นไม่ใช่คนบ้า และเขาก็ไม่ใช่คนเดียวในประเทศนี้ที่มีความรู้สึกคับข้องใจกับระบอบการปกครองแบบเผด็จการทหาร ทั้งทนอยู่กับความอดอยากยากจนอันเกิดจากฝีมือบริหารทางเศรษฐกิจที่ไม่เอาไหนของคณะทหารไม่ไหว ประชาชนชาวพม่าคนอื่นๆ ต่างก็รู้สึกแบบเดียวกัน บ้างก็ทำแบบเดียวกับเขา บ้างก็ไปรวมกลุ่มกันแสดงออกถึงความไม่พอใจ
เงินกับธรรมชาติมนุษย์
สฤณี อาชวานันทกุลเมื่อเอ่ยคำว่า “เงิน” หลายคนคงนึกถึงธนบัตรในกระเป๋า ตัวเลขในสมุดเงินฝากธนาคาร บัตรเครดิต ตั๋วจำนำ หรือไม่ก็ตัวเลขบนกระดานหุ้นที่วิ่งขึ้นลงตามแรงซื้อขายของนักลงทุน คนหลายพันล้านคนบนโลกอาจรู้สึกท้อแท้กับการตรากตรำทำงานหนัก เหนื่อยสายตัวแทบขาดเพียงเพื่อแลกกับเงินพอต่อชีวิตไปวันต่อวัน ในขณะที่คนจำนวนหยิบมือเดียวเมื่อเทียบกับผู้ยากไร้เหล่านี้กลับสามารถต่อยอดเงินจำนวนมหาศาลที่มีอยู่แล้วให้ทวีคูณขึ้นไปอีกโดยไม่ต้องลงแรงอะไรมาก เพียงแค่ใช้เวลาไม่กี่นาทีในแต่ละวันส่งคำสั่งซื้อขายหุ้นเท่านั้น
Globalization โลกาภิวัตน์
ภัควดี วีระภาสพงษ์คำว่า “โลกาภิวัตน์” (Globalization) เป็นศัพท์ใหม่ที่สร้างความฮือฮาและร้อนแรงทั้งในวงการวิชาการและสื่อสารมวลชนในช่วงทศวรรษ 1990 คำคำนี้ไม่เพียงมีอิทธิพลต่อสังคมศาสตร์หลายแขนง ครอบคลุมทั้งด้านการเมือง เศรษฐศาสตร์ วัฒนธรรมและเทคโนโลยีการสื่อสาร แต่ยังมีอิทธิพลต่อโลกทัศน์และความรู้สึกนึกคิดของคนจำนวนมากในยุคสมัยใหม่
โลกาภิวัตน์เป็นคำที่เกิดมาก่อนหน้าทศวรรษ 1990 แล้ว โดยเริ่มต้นจากนักวิจารณ์ด้านวัฒนธรรมชาวแคนาดา มาร์แชลล์ แมคลูฮาน (Marshall McLuhan) ใน ค.ศ. 1964 เขากล่าวถึงคำว่า “หมู่บ้านโลก” (global village) หมายถึงโลกยุคใหม่ที่ตั้งอยู่บนฐานของเทคโนโลยี อันนำไปสู่ความเปลี่ยนแปลงที่เร่งเร็วขึ้นในทุกระดับของสังคมมนุษย์
“ภัควดี” ชวนคุยเรื่องความรักผ่านภาพยนตร์ 2 เรื่อง กับมุมมองความรัก 2 รูปแบบ หากใครเป็นเซียนเรื่องความรัก ต้องรีบอ่านโดยพลัน!