ขอบคุณมากๆๆคับ

อย่างน้อย ช่วย “เว้นช่องไฟระหว่างผู้แสดงความคิดเห็นแต่ละคน มากขึ้นหน่อยได้มั๊ยครับ
…ผมอ่านแล้วตาลาย

ด้วยความเคารพ

ด้วยความเคารพ

ดูอย่าง Internet Search Engine ตอนแรกที่มี Yahoo ขึ้นมา ก็เป็นที่ฮือฮา และมีคนใช้งานกันมากมาย ซึ่งในความเป็นจริง Yahoo (ณ ตอนนั้น) มันไม่ใช่ Search Engine มันเป็นได้แค่ Web Directories เท่านั้นเอง

แต่พอมี Google ขึ้นมา นี่แหล่ะ innovation ของจริง

แหม ดีใจที่เป็นคนแรกที่ได้คอมเมนต์ แถมยังรู้จักชื่อจริงของคุณ fallingangels เสียด้วย (คุณชอบลูซิเฟอร์และพรรคพวกหรือ—ลูซิเฟอร์ท้าทายพระเจ้า…ในนามของขบถ!)

ขอตอบสั้น ๆ อย่างนี้ค่ะ เนื่องจากนี่เป็นคอลัมน์ “คำขบวน” ที่พยายามอธิบายว่า คำต่าง ๆ ที่ “ขบวน” หรือขบวนการสังคมใหม่ใช้่นั้น มีัความหมายอย่างไร ดังนั้น ขอบเขตของบทความจึงจำกัดอยู่แค่นี้ค่ะ ไม่ได้ขยายไปถึงปรัชญาเกี่ยวกับ “กาละ” ของคนยุคสมัยต่าง ๆ ที่แตกต่างกัน

ดังนั้นที่คุณกฤติกรบอกว่า มันเป็นแค่ “มโนภาพของคนตอนนี้” มันก็เป็นเช่นนั้นแหละค่ะ คอลัมน์นี้ไม่ได้ตั้งใจจะถกเถียงทางปรัชญาหรือแนวความคิดสักเท่าไร ต้องการแค่อธิบายคำต่าง ๆ ที่ขบวนการใช้เท่านั้นค่ะ

กล่าวคือ เป็นการอธิบายคำว่า “โลกาภิวัตน์” ที่ละเลย หรืออาจจะเป็นการ “จงใจลืม” ก็ได้ จุดนี้ผมไม่แน่ใจนัก แต่เท่าที่ผมได้อ่านดู (ต้องขออภัย ที่ไม่ได้ถึงกับอ่านละเอียดมากมายนัก เพราะผมกะลังง่วนอยู่กับหนังสือสอบ) ผมพบว่า คุณไม่ได้นำ perception ของ “คนในอดีต” มาใช้ในการอธิบายคำๆ นี้เลย ซึ่งผมมองว่าเป็นเรื่องจำเป็นยิ่ง

โดยทั่วๆ ไป จากที่คุณภควดี ได้อธิบายมาเอง จะพบว่า โลกาภิวัตน์ แสดงถึงปรากฏการณ์ 5 อย่างหลักๆ คือ

”
ประการแรก โลกาภิวัตน์มีลักษณะของ “การลดความสำคัญของอาณาเขตประเทศ” (deterritorialization)

ประการที่ 2 โลกาภิวัตน์คือ “การเชื่อมโยงซึ่งกันและกัน” (interconnectedness) ของสังคมโดยข้ามพ้นพรมแดนทางภูมิศาสตร์และการเมือง

ประการที่ 3 โลกาภิวัตน์มีนัยยะที่บ่งบอกถึง “ความเร็ว” (velocity) ของกิจกรรมทางสังคมของมนุษย์

ประการที่ 4 แม้จะมีข้อถกเถียงอยู่มากว่าโลกาภิวัตน์เกิดขึ้นจริงๆ เมื่อไร แต่ส่วนใหญ่เชื่อว่าโลกาภิวัตน์เป็นกระบวนการที่มีระยะเวลายาวนาน

ประการที่ 5 โลกาภิวัตน์เป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นพร้อมกันในหลายๆ ด้าน (เศรษฐกิจ การเมืองและวัฒนธรรม)
”
ผมคงจะไม่ต้องอธิบายมากว่า นี่คือการใช้ “สายตาของคนในขณะนี้มองเท่านั้น” กล่าวคือ คุณกำลังมองกลับไปในอดีตด้วยการใช้สายตา และทัศนคติของคนคนละยุคสมัย ซึ่งนั่นสามารถกล่าวได้ว่าเป็นกระบวนการที่ถูกต้องทางประวัติศาสตร์ไม่

คำที่คุณใช้ ไม่ว่าจะเป็น “การเชื่อมโยงซึ่งกันและกัน”, “ความเร็ว” เหล่านี้ (แน่นอน ผมรู้สึกเห็นด้วยกับ ข้อ 1 บางส่วน และเห็นด้วยใน ข้อ 4 มากพอสมควร)ล้วนแต่เป็นการ “ตัดสินทัศนคติบนหนทางอันยาวนานในประวัติศาสตร์ ด้วยทัศนะของคนในยุคสมัย (???) เดียว?”

ทั้งคำว่า “ความเร็ว” และ “การเชื่อมโยงซึ่งกันและกัน” นั้นล้วนแต่เป็นมโนภาพที่ “คนตอนนี้” สร้างขึ้นมาเอง ด้วยการเอา condition ต่างๆ ในตอนนี้ ไปเปรียบกับ ตอนอดีตแสนนาน “ด้วยทัศนคติของเราเอง”

ผมขอยกตัวอย่างแต่คร่าวๆ ในกรณี “ความเร็ว”
- ในการขนส่งสิ่งของต่างๆ ตอนนี้ หากส่งโดย FedEx ใช้เวลา 3 วัน เราอาจจะรู้สึกว่ารวดเร็ว โดยเฉพาะเมื่อมองเทียบกับอดีต ที่อาจจะใช้เวลา 5 เดือน

แต่นั่นหมายความว่า คนในอดีตต้องมองว่าเวลา 5 เดือนในการส่งของนั้น “นาน”??? นั่นหมายความว่า คำว่าเร็ว หรือช้า ของคนในอดีต สามารถถูกตัดสินได้ด้วยทัศนะของคน “ตอนนี้”???

คุณบอกได้อย่างไรว่า การส่งของด้วยม้าเร็ว เป็นสิ่งที่เชื่องช้า แน่นอน มันช้ากว่า FedEx แต่สมัยก่อน ไม่ได้มี FedEx ฉะนั้นการส่งด้วยม้าเร็วคุณภาพสูง หรือพิราบสื่อสาร “ก็สามารถสร้างความรู้สึกว่าเร็วได้แล้ว”

นั่นคือ ผมเห็นว่า “เป็นการผิด ที่คุณภควดี จะใช้คำเหล่านี้เป็นปัจจัยในการพิจารณา หรืออธิบายคำว่าโลกาภิวัตน์ ตราบเท่าที่ยังใช้ ความคิดของคนในตอนนี้ ไป justify ความคิด/ทัศนคติ/whatsoever ของคนในอดีต”

เพราะความรู้สึกเหล่านี้ (ความเร็ว, ความรู้สึกถึงความเชื่อมโยง, ฯลฯ) มัน follow ตาม condition ของสังคมขณะนั้น หรือพูดให้ชัดเจนลงไป ก็คือ “ด้วย logic แบบที่ใช้ๆ นี้แม้เราจะ define กันเสมอว่าตอนนี้เป็นยุคโลกาภิวัตน์ แต่คนในอีก 500 ปี ก็อาจจะบอกว่า เราไม่ใช่โลกาภิวัตน์อีกต่อไปก็ได้ เพราะเค้าเองก็อาจจะใช้สายตาของเค้า มา justify สิ่งที่เราคิดว่าเร็วอยู่ในตอนนี้ก็ได้”

ด้วยความเคารพ

กฤดิกร วงศ์สว่างพานิช

ปล. ใส่ชื่อ เพราะเห็นว่าเป็นคนแรกที่มาประเดิมคร้าบ